Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s)

In dit artikel leggen we uit wat soa’s zijn, hoe je ze kunt krijgen, hoe je jezelf kunt beschermen en wat je kunt doen als je denkt dat je een soa hebt. Voor meer uitgebreide informatie kun je terecht bij https://www.soaaids.nl en https://www.mantotman.nl . Ook kan je met alle vragen over soa’s de Soa Aids Infolijn bereiken, tijdens hun openingstijden op de website.

Wil je specifiek meer weten over hiv? Hier hebben wij een apart artikel over geschreven, dit vind je hier

Wat is een soa?

Soa staat voor seksueel overdraagbare aandoening. Een soa is een infectie die kan worden overgedragen tijdens seksueel contact.

Je kunt een soa krijgen wanneer een infectie wordt overgedragen tijdens seksueel contact met iemand die een soa heeft. Dat kan gebeuren via lichaamsvochten zoals sperma, voorvocht, vaginaal vocht of bloed, maar ook via direct contact met de huid of slijmvliezen. Soa’s kunnen worden overgedragen tijdens vaginale seks, anale seks, orale seks en soms ook door direct huid-op-huidcontact.

Bekende soa’s zijn onder andere chlamydia, gonorroe, syfilis, hiv, herpes genitalis en genitale wratten.

Waarom is kennis over soa’s belangrijk?

Sommige soa’s geven in het begin geen klachten. Je kunt daarom een soa hebben zonder dat je het merkt. Daardoor kun je de infectie ook onbedoeld doorgeven aan anderen.

Sommige soa’s kunnen zonder behandeling gezondheidsproblemen veroorzaken. Daarom is het belangrijk om je te laten testen als je risico hebt gelopen op een soa.

Hoe kun je de kans op een soa verkleinen?

Je kunt de kans op een soa verkleinen door:

• een condoom te gebruiken bij vaginale en anale seks;
• een condoom te gebruiken bij orale seks op een penis
• een beflapje te gebruiken bij orale seks op een vulva of anus;
• Speeltjes die je gebruikt tijdens de seks niet te delen of tussendoor schoon te maken
• je regelmatig te laten testen als je wisselende seksuele contacten hebt;
• Met sekspartners te praten over soa’s en testen, omdat je dan beter weet waar je aan toe bent en samen verstandige keuzes kunt maken;
• PrEP te gebruiken als je een verhoogd risico hebt op hiv.

Welke klachten kun je hebben?

Niet iedereen met een soa heeft klachten. Als er wel klachten zijn, kunnen deze verschillen per soa.

Mogelijke klachten zijn:

• pijn of een branderig gevoel bij het plassen;
• afscheiding uit de penis, vagina of anus;
• jeuk aan de geslachtsdelen of anus;
• blaasjes, wratjes of zweertjes;
• pijn bij seks;
• bloedverlies tussen menstruaties;
• klachten in de keel na orale seks.

Als je klachten hernkent, is het goed om te overwegen of het belangrijk is om je te laten testen. Dit kun je makkelijk nagaan op https://soatestwijzer.nl/

Wie kan een soa krijgen?

Iedereen die seks heeft kan een soa krijgen. Soa’s kunnen worden overgedragen ongeacht iemands sekse, seksuele voorkeur of genderidentiteit.

Soa’s kunnen worden overgedragen bij zowel seks tussen mensen met een penis als tussen mensen met een vulva en tussen mensen met een penis en een vulva.

Wanneer moet je je laten testen?

Het is verstandig om een soa-test te overwegen als:

• je seks hebt gehad zonder condoom of ander beschermmiddel;
• je klachten hebt die kunnen passen bij een soa;
• een (voormalig) sekspartner een soa heeft;
• je wisselende seksuele contacten hebt;
• je wilt stoppen met condooms binnen een monogame relatie.

Een soa-test kan bestaan uit urineonderzoek, een uitstrijkje, een keel- of anustest of bloedonderzoek. Welke test nodig is, hangt af van de situatie.

Je kunt je laten testen bij de huisarts, de GGD of een gespecialiseerde kliniek.

Weet je niet zeker of een test nodig is of op welke soa’s je een risico hebt gelopen? Gebruik dan de https://soatestwijzer.nl/ of neem contact op met de Soa Aids Infolijn.

Wat als je een soa hebt?

Veel soa zijn goed te behandelen. Sommige soa kunnen met medicijnen worden genezen. Andere soa zijn niet te genezen, maar wel goed te behandelen waardoor klachten verminderen en mensen gezond kunnen blijven leven.

Heb je een soa? Dan is het belangrijk om (voormalige) sekspartners te informeren. Zij kunnen zich dan ook laten testen en eventueel behandeld worden.

Dit artikel is samengesteld op basis van informatie van het RIVM, GGD Nederland, Soa Aids Nederland en Mantotman.nl. Mocht je iets tegenkomen in het artikel dat volgens jou niet helemaal klopt of informatie die n.a.v. wetenschappelijke ontwikkelingen verouderd is, stuur dan een mailtje naar info@switchboard.nl