Lhbti+ asielzoekers

Lhbt+ asielzoekers ervaren nog altijd veel onveiligheid in de opvang. Dat blijkt uit onderzoek ‘Welcoming Equality 2023-2025’ dat COC Nederland op 22 oktober 2025 overhandigde aan de directeur van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Het rapport laat ook zien welke maatregelen van het COA helpen om de situatie voor lhbt+ vluchtelingen verbeteren. 

De helft van de lhbt+ asielzoekers ervaart onveiligheid in de opvang. Dat is niet verbeterd sinds eerder verkennend onderzoek uit 2018. Ruim de helft van deze groep voelt zich zelfs dagelijks of meerdere malen per week onveilig.

‘He started kicking the door with his legs. He called us […] wh*res and lesbians.’ – een asielzoeker over diens ervaringen in de opvang

Van alle lhbt+ asielzoekers kreeg 57% daadwerkelijk te maken met incidenten en discriminatie, uiteenlopend van schelden en pesten tot bedreiging en geweld. Vooral medebewoners zijn daarvoor verantwoordelijk, maar soms ook COA-medewerkers en omwonenden. Gevoelens van onveiligheid vormen waarschijnlijk een belangrijke reden waarom slechts 20% van de lhbt+ asielzoekers tegenover iedereen open is over hun identiteit. De situatie in Ter Apel wordt opvallend negatief beoordeeld.

‘My (LGBT+) friend was attacked. He was beaten by his roommates and they even stabbed him. They also called him a f*****’ – Een asielzoeker over diens ervaringen in de opvang

Wat helpt? 

COC wil uiteraard dat daders van discriminatie en geweld tegen lhbt+ asielzoekers worden aangepakt.

Uit het rapport blijkt welke COA-maatregelen goed helpen om de situatie van lhbt+ asielzoekers in de opvang te verbeteren. Zo worden lhbt+ kamers of units ervaren als een veilige plek waar je je niet hoeft te verbergen en eindelijk rustig kunt ademhalen. Ook aparte COA-locaties voor lhbti+ asielzoekers kunnen bijdragen aan de veiligheid. Lhbt+ contactpersonen in de asielzoekerscentra (AZC’s) worden door asielzoekers vaak ervaren als mensen die voor hen opkomen, een luisterend oor bieden en klachten serieus nemen, waardoor ze zich beter op hun gemak voelen.

Een belangrijke aanbeveling uit het rapport is dan ook om er voor te zorgen dat er op iedere opvanglocatie lhbt+ contactpersonen en lhbt+ units of kamers zijn, en dat die aan een aantal minimumvoorwaarden voldoen. Ook is het belangrijk dat andere COA-medewerkers voldoende kennis en sensitiviteit voor lhbt+ hebben, in het bijzonder voor transgender personen.

Betere zorg 

Verder moet de gezondheidszorg voor lhbt+ asielzoekers beter. Zo is het belangrijk dat ze sneller mentale gezondheidszorg krijgen. Nu gelden er vaak lange wachtlijsten, terwijl de groep extra kwetsbaar is voor depressie, angsten en suïcidegedachten. Ook moeten artsen en zorgverleners beter op de hoogte zijn van hormoonzorg voor transgender personen. Voortzetting van hormoonzorg tijdens de procedure is cruciaal voor transgender personen. Artsen en zorgverleners hebben daar nu vaak te weinig kennis voor. COC roept de GezondheidsZorg Asielzoekers (GZA) op om hier verandering in te brengen en bracht het rapport onder de aandacht van deze organisatie.

Asielzoekers ervaren ongemak bij IND 

Bijna een derde van de lhbt+ asielzoekers voelt zich tijdens de asielprocedure bij de IND nog altijd niet op hun gemak bij de vragen van de IND. Ze ervaren het gesprek met de IND regelmatig als een kruisverhoor. Zeker vragen die diep ingaan op de seksuele oriëntatie of genderidentiteit worden vaak als ongemakkelijk en confronterend ervaren. Het zijn onderwerpen die in de cultuur van de vluchtelingen vaak taboe zijn en waarover ze niet gewend zijn uitgebreid te spreken.

Ook uit eerder onderzoek van COC bleek dat het problematisch is om uitgebreide verklaringen over seksuele oriëntatie en genderidentiteit te verwachten van lhbt+ asielzoekers uit landen waar lhbt+ zijn taboe is en bovendien strafbaar. Uit dat onderzoek bleek verder dat de IND nog altijd stereotype criteria gebruikt om lhbt+ asielzoekers af te wijzen, zoals dat ze altijd een ‘proces van bewustwording en zelfacceptatie’ moeten doormaken.

Om stereotiepe aannames tegen te gaan, is het nodig dat IND-medewerkers voldoende kennis hebben en ze asielzoekers vrijuit hun verhaal laten doen. Het onderzoeksrapport roept op om verdiepende lhbt+ sensitiviteitstrainingen voor alle IND-medewerkers verplicht te stellen. Nu zijn die trainingen facultatief. COC stelde het rapport ter beschikking aan de directeur van de IND.

Het onderzoek Welcoming Equality 2023-2025 is voor COC Nederland geschreven door Lisa Menke. Het werd mogelijk gemaakt door de Europese Unie. In totaal zijn voor het rapport 56 lhbt+ asielzoekers en statushouders ondervraagd in 2024. Met vijftien van hen zijn diepte-interviews gehouden. Aangezien er geen asielzoekers met een intersekse conditie zijn geinterviewd voor dit onderzoek, wordt in het rapport en dit persbericht gesproken over lhbt+ i.p.v. lhbti+.

Hieronder is een lijst toegevoegd van organisaties die zich inzetten voor lhbti+ nieuwkomers of waar nieuwkomers eventueel terecht kunnen. Deze organisaties zijn voornamelijk voor 18+ mensen.

• Veilige Haven
• nl.
• Trans Utrecht & Beyond
• Transkliniek Utrecht – Colored Qollective
• hindostaansenqueer.nl
• rainbowanonymous.org
• blackpride.nl
• colourfulpride.nl
• Papaya Kuir 
• Rainbow Den Haag – Iedereen heeft het recht zichzelf te zijn -
• Humanitas Expertisecentrum Seksualiteit Sekswerk en Mensenhandel (ESSM)
• Abortion Netwerk Amsterdam
• vluchtelingenwerk.nl/english – information for asylum seekers
• refugeehelp.nl – zeer uitgebreide website van VluchtelingenWerk. Bevat informatie over o.a. de asielprocedure, huisvesting, gezondheidszorg en Nederland.GZA Asylum Seeker Healthcare – is dedicated to society and wants to give asylum seekers the healthcare they need. We pay extra attention to language and culture differences, the asylum procedure, the living situation and the healthcare needs of asylum seekers
• Choices Support Center – Choices offers a free anonymous helpline and live chat service for LGBTQI+ asylum seekers and status holders as well as psychological counseling and practical help.
• Need Help – A resource to the LGBTI+ community who need to protect themselves or find shelter
• ind.nl – officiële website van de Immigratie & Naturalisatiedienst en dus van de overheid, maar met zeer bruikbare informatie over alle zaken met betrekking tot immigratie, gezinshereniging en naturalisatie.
• Stichting Safehouses Melina Lamee – Safehouses Melina Lameé realiseert veilige huizen voor mensen en kinderen uit de LHBTIQ-gemeenschap die verstoten zijn door hun familie en daardoor op straat moeten overleven
• zanzu.nl – informatie over seksuele gezondheid, voor asielzoekers en statushouders vanaf 18 jaar
• lgbtasylumsupport.nl – LGTB Asylum Support ondersteunt asielzoekers die net in Nederland zijn
• stichtingsecretgarden.nl – Secret Garden voor LHBT’ers met een etnisch-culturele achtergrond in Amsterdam. Behartigt belangen van de doelgroep in de breedste zin van het woord en ondersteunt en begeleidt LHBT’ers, waaronder ook LHBT-asielzoekers, uit de doelgroep
• https://www.refugeeconnect.nl – RefugeeConnect is een maatschappelijk project dat tot stand is gekomen door het groeiende tekort aan personeel voor bedrijven en het grote onbenutte arbeidspotentieel van bewoners van het AZC
• verandering-binnenuit – de alliantie ‘Verandering van binnenuit’ werkt aan gelijkheid, veiligheid en acceptatie van vrouwen en van LHBT’s en richt zich daarbij op de migranten- en vluchtelingengemeenschappen in de Nederlandse multiculturele samenleving
• cocktailonline.nl – verbeteren van levens en kansen van LGBT+ asielzoekers in Nederland
• StartWerk Vluchtelingen – hét arbeidsbureau voor vluchtelingentalent, helpt nieuwkomers met een vluchtelingenachtergrond aan werk en werkgevers aan gemotiveerd personeel. Het werkt samen met gemeenten, werkgevers, taalscholen, taalcoaches, jobcoaches en (vak)opleidingen
• EOSN – biedt nieuwkomers, zoals statushouders, (startende) ondernemers en werkzoekenden, die een eigen bedrijf willen starten of al een bedrijf hebben, hulp en diensten aan, die ervoor zorgen dat je snel van start kan of je bedrijf kan laten groeien
• Motopp – geeft, in samenwerking met gemeenten en gerenommeerde bedrijven, gemotiveerde en hoogopgeleide statushouders, de mogelijkheid om zich te laten omscholen tot gecertificeerde Mendix makers
• lgbtworldbeside.org – LGBT World Beside is founded by LGBT refugees who survived the persecution in Chechnya. Their mission is to help LGBT people from Russia and other former Soviet republics escape persecution and help them find a new home in the EU and USA. LGBT World Beside helps to remove gays and lesbians from dangerous cities in Russia and helps newly arrived LGBT refugees.